Tại sao lịch sử là THAY ĐỔI?

(499 chữ)

Trước hết, tôi xin phép nôm na một chút: “Lịch sử” là một từ Hán Việt trong đó chữ “lịch” có nghĩa là “thời gian đã trôi qua.” Trong tiếng Việt ngày nay, chữ “lịch” này còn tồn tại trong những từ như “lý lịch” (nghĩa đen là quá trình phát triển một cách có logic của một sự vật sự việc) hay “lai lịch” (quá trình phát triển từ điểm khởi đầu của một sự vật sự việc). Cái ý này của khái niệm “lịch sử” rất có giá trị đối với người đang tìm hiểu lịch sử: Ta cần tìm hiểu quá trình của một sự vật sự việc, và khi hiểu quá trình đó cũng tức là hiểu sự thay đổi từ một trạng thái A sang một trạng thái B, rồi C, rồi xyz. Trong tiếng Anh, thuật ngữ “historical change” rất thông dụng, nhưng cụm từ “thay đổi lịch sử” trong tiếng Việt thì hình như chưa có nội hàm mạnh mẽ. Vậy hà cớ gì cần khái niệm này?

Thực ra, ai trong chúng ta cũng biết rằng lịch sử là thay đổi. Song, sẽ rất có ích lợi nếu ta chủ động đặt câu hỏi về “thay đổi lịch sử” trong cách ta tương tác với nhiều thông tin hằng ngày. Hồi còn nhỏ, tôi rất háo hức chờ được xem qua ti vi buổi tường thuật trực tiếp lễ diễu hành của một ngày kỷ niệm nào đó. Bây giờ, các em tiểu học trung học chắc không còn háo hức kiểu đó nữa. Như thế, phản ứng của trẻ con về cùng một loại sự kiện đã thay đổi. Người quan tâm đến lịch sử vì thế luôn đặt ra câu hỏi “thay đổi lịch sử” nào đang diễn ra?

Nếu áp dụng cách suy nghĩ đó vào trong bất kể điều gì ta được học hay đọc được, nghe được về lịch sử Việt Nam, hẳn ai cũng sẽ có vô vàn câu hỏi. Không chỉ quan tâm đến việc gì đã xảy ra, bạn sẽ muốn biết tại sao với một chuyện này người trong quá khứ lại không ứng xử giống như chúng ta bây giờ. Cho dù khi bạn quan sát rằng họ cũng ứng xử theo cách khá là quen thuộc với cách hiểu của thời bây giờ, khi có thói quen và kỹ năng suy nghĩ về “thay đổi lịch sử,” bạn có lẽ sẽ hoài nghi: Người quá khứ có đúng là nghĩ và hành động theo lẽ mà ngày nay ta cho là tất nhiên phải thế không?

Vậy kết thúc mẩu viết chả có chuyện này, tôi muốn các bạn cùng tôi nghĩ xem khi nói về “Việt Nam” (không chỉ là một tên gọi, mà là một khái niệm để chỉ một đất nước) thì Việt Nam đó thời Lý đất đai đến đâu, cư dân, văn hoá thế nào? thời Lê thế kỷ 15? thời Nguyễn thế kỷ 19?

Advertisements

3 thoughts on “Tại sao lịch sử là THAY ĐỔI?

  1. Pingback: Biết chia lịch sử Việt Nam thành giai đoạn như thế nào? – Blog 500

  2. Pingback: Lịch sử nước Việt NÊN bắt đầu từ đâu? – Blog 500

  3. Pingback: Tại sao không dùng gạo tẻ làm bánh chưng, bánh dày? – Blog 500

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s