Lịch sử nước Việt NÊN bắt đầu từ đâu?

(495 words)

Tôi cố gắng viết in chữ “nên” trong tiêu đề vì muốn làm rõ hơn một ý về chuyện điểm khởi đầu của một lịch sử. Mặc dù đoạn văn của Ngô Thì Sĩ có nhiều từ ngữ khó hiểu, chúng ta vẫn có thể biết được ý chính của nó; ở đó, Ngô Thì Sĩ tỏ ra băn khoăn với cách lập luận của những sử gia đời trước về điểm khởi đầu của lịch sử nước Việt. Cụ thể là, ông không hoàn toàn đồng ý với Ngô Sĩ Liên trong việc đơn giản xác định điểm khởi đầu đó là ở thời Hồng Bàng với sự thụ phong của Kinh Dương Vương.

Tạm dẹp chuyện đôi co mấy câu chữ khó hiểu,[1] sự khác biệt về quan điểm giữa Ngô Sĩ Liên và Ngô Thì Sĩ cho thấy khi nói một lịch sử khởi đầu từ đâu, đó không phải là một chân lý mà thực chất là một luận điểm (argument). Ngày nay bạn có thể sử dụng Khảo cổ học hoặc bất kỳ cách nghiên cứu hiện đại nào để xác định một thời điểm nghìn nghìn năm về trước là khởi đầu của lịch sử Việt Nam thì đó là một luận điểm. Nếu nói nước Việt Nam được khai sinh vào năm 1945 thì đó cũng là một luận điểm.

Xin được phép lưu ý ngay, khi so sánh các luận điểm về việc xác định điểm khởi đầu của lịch sử “nước Việt,” bản thân cái gọi là “nước Việt” đã luôn thay đổi trong thời gian lịch sử và nó sẽ tiếp tục thay đổi trong tương lai. Nước Việt trong hiểu biết của Ngô Sĩ Liên và Ngô Thì Sĩ đương nhiên khác với cách ngày nay hiểu về Việt Nam.

Đồng thời, tôi hi vọng khi bạn quan tâm đến lịch sử thì một trong những mục tiêu là để học cách đặt mình vào hoàn cảnh của người quá khứ. Làm như vậy tức là khắc phục “chủ nghĩa thực tại độc tôn” (xin tạm gọi vậy) – tức là một loại suy nghĩ luôn cho rằng mọi thứ ta biết ở thời hiện tại thì tiến bộ và phát triển hơn những thứ người trong quá khứ biết.

Khi nói về điểm mở đầu của lịch sử nước Việt, nếu ngày nay ta thường quan tâm đến bằng chứng có được từ các nghiên cứu về con người nguyên thuỷ, cả Ngô Sĩ Liên và Ngô Thì Sĩ đều quan tâm đến một ông vua. Song, Ngô Sĩ Liên đi tìm xem trong sách vở có chỗ nào nói đến ông vua đầu tiên. Trái lại, Ngô Thì Sĩ cho rằng điểm bắt đầu của nước Việt có thể nằm bên ngoài những ghi chép của sách vở.[2] Và rõ ràng, ông đã cố gắng đặt lịch sử nước Việt trong không-thời gian của toàn thể vũ trụ và lịch sử loài người.[3]

==

[1] Đoạn văn của Ngô Thì Sĩ có những điểm về câu từ ngữ nghĩa tôi vẫn chưa hoàn toàn hiểu hết. Dường như có ba loại nguồn ảnh hưởng đến cách Ngô Thì Sĩ suy luận trong đoạn văn này: Thứ nhất là tư tưởng về thời gian cho rằng loài người sinh ra ở thời Hội Dần, giai đoạn thứ ba của lịch sử thế giới theo cách quan niệm có lẽ được đề ra đầu tiên bởi một triết gia đời Tống (Trung Quốc). Thứ hai, hệ thống tính thời gian về thời sơ sử theo 10 kỷ, do đó Ngô Thì Sĩ nhắc đến các thuật ngữ Thiện Thông, Sơ Ngật. Thứ ba, loại tài liệu sách vở ghi chép chuyện một thủ lĩnh phương Bắc (Trung Hoa) đã “đi về cõi Nam để vỗ yên Giao Chỉ.” Thực tế, các tài liệu thường gắn chi tiết này cho Đế Nghiêu, một vị Hoàng Đế nửa truyền thuyết của Trung Quốc. Việc Ngô Thì Sĩ dường như nói đến chi tiết này trong liên hệ với Thần Nông dường như không dễ hiểu.

[2]Cho nên, Ngô Thì Sĩ viết: “Sách vở không đủ, truyện và ghi chép không được truyền nghe, vậy trước thời Hồng Bàng cho rằng không có vua hay là có vua?”

[3]Ý này rất rõ trong mấy câu của Ngô Thì Sĩ: “Trước giai đoạn Thiện Thông, trải mấy vạn năm, há chỉ mênh mông mịt mù? Cõi Nam xa xăm, có núi sông tất có người và vật. Há lại đến tận con cháu đời thứ tư của Thần Nông (chỉ Kinh Dương Vương – ND), lúc có lẽ là bắt đầu của giai đoạn Sơ Ngật (tức tên gọi của giai đoạn thứ 10- ND), thì mới có đế vương xuất khởi [ở cõi Nam] hay sao?”

Advertisements

One thought on “Lịch sử nước Việt NÊN bắt đầu từ đâu?

  1. Pingback: Lịch sử Việt Nam khởi thuỷ từ đâu? – phiên bản thế kỷ 18 – Blog 500

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s