Việt Nam nên có thêm môn học Lịch sử Thế giới?

(496 words)

Nhiều chương trình đào tạo Đại học ở Mỹ yêu cầu sinh viên phải có tầm nhìn đa văn hoá toàn cầu, và môn học Lịch sử Thế giới (LsửTG) thường được thiết kế để đáp ứng yêu cầu này. Tất nhiên, khá nhiều sinh viên chọn học một lớp LsửTG chỉ vì: 1) bị bắt buộc; và 2) ngộ nhận rằng môn này rất tiện, học một lần là biết luôn về toàn bộ thế giới. Tuy nhiên, chỉ bằng việc đưa người học vào một “sân chơi” rộng lớn hơn, tôi tin LsửTG có nhiều giá trị về phát triển nhận thức và bối đắp kĩ năng sống.

Câu hỏi lớn nhất đặt ra trong LsửTG là tại sao đến thời hiện đại châu Âu nói riêng và phương Tây nói chung đã trở nên ưu việt hơn mọi vùng miền quốc gia dân tộc khác. Tại sao cách mạnh công nghiệp và xã hội hiện đại của châu Âu cuối cùng đã được nhân bản trên toàn cầu? Xin ghi chú là bản thân cách đặt câu hỏi này có những bất ổn. Và đến nay, đề tài cái hiện đại nảy sinh ở châu Âu vẫn là một chủ đề mở để tranh luận. Người ta cũng thấy rằng cái hiện đại của các nơi khác ngoài châu Âu chưa bao giờ giống rập khuôn cái hiện đại diễn ra ở châu Âu. Thêm nữa, cái hiện đại châu Âu hẳn đã mang đến chỉ tiến bộ và nâng cao đời sống cho toàn thể nhân loại?

Môn LsửTG đã phát triển ở Mỹ với mong muốn tìm kiếm những câu hỏi lớn và mới ngoài chuyện hùng mạnh của châu Âu hay phương Tây hiện đại.[1] Liệu có thể nói ra một lịch sử được chia sẻ chung bởi toàn thể nhân loại không? Trong lịch sử đó, nếu thế giới phương Tây từng tự hào là người khai sinh ra xã hội hiện đại, họ sẽ nhận trách nhiệm gì về những diễn trình con người đã đi qua trong khoảng 500 năm trở lại đây?

Vì thế, LsửTG không phải là phép cộng của lịch sử các quốc gia hay thậm chí lịch sử các khu vực lại với nhau. LsửTG nhằm vào những quá trình và sự kiện lịch sử có tác động đến nhiều xã hội, nền văn hoá khác nhau, và đặc biệt những phiến lịch sử trong đó có sự tương tác mang tính cả hoà bình lẫn bạo lực cưỡng bức giữa các cộng đồng người và văn hoá khác nhau.

LsửTG là một cách chúng ta suy xét lại những định kiến từ khoảng năm 1500 trở lại nay. Những định kiến này thường được gói gọn trong một khái niệm gọi là “Chủ nghĩa Châu Âu trung tâm,” tức là một loại quan điểm luôn cho rằng châu Âu là ưu việt hơn, vượt trội hơn, bất chấp giai kì lịch sử.

==

[1]Đã có những nghiên cứu về những nỗ lực nói về lịch sử thế giới trong các cộng đồng cổ xưa, nhất là trong những thần thoại về trời đất con người và vạn vật được sinh ra như thế nào. Tuy nhiên, môn học LsửTG như ngày nay người ta đang giảng dạy và nghiên cứu trong các trường học ở Mỹ thực tế chỉ định hình thành một lĩnh vực học thuật vào giữa thế kỷ 20. Tiền thân của lĩnh vực học thuật này có thể truy về đầu thế kỷ 20 trong một số công trình mà người viết đặt mục tiêu tìm hiểu những xã hội rộng lớn hơn một quốc gia, một dân tộc. Những công trình khi đó thường là tập hợp của lịch sử của các nền văn minh lớn trên thế giới.

==

Tham khảo:

Bentley, Jerry H. Shapes of World History in Twentieth-Century Scholarship. Washington, D.C.: American Historical Association, 1998.

One thought on “Việt Nam nên có thêm môn học Lịch sử Thế giới?

  1. Pingback: Khí hậu và thời vua Lê Thánh Tông – Blog 500

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s